Menu & Search

NTT 69/4 – winter 2015

Bestel deze editie

 

Inhoud

  1. René van Woudenberg: Moeten we tegen natuurlijke theologie zijn?
  2. Eveline van Staalduine-Sulman: Worstelen met Gods berouw
  3. Marcel Poorthuis: Carnal Israel and the Primacy of Touch
  4. Hans van Eyghen: Reactie Calvijn tot ons brein: neuropsychologie en religie
  5. Hanneke Schaap-Jonker: Complexe discussie over neuropsychologie en religie: reactie op Van Eyghen
  6. Archibald van Wieringen: Cruciale Teksten – Claus Westerman, Grundformen prophetischer Rede
  7. Boeken

 

Summaries

René van Woudenberg
SHOULD WE BE OPPOSED TO NATURAL THEOLOGY?
Most protestant Dutch theologians, as well as most protestant Dutch philosophers, have taken an unfriendly attitude towards natural theology, conceived of as the attempt to provide arguments for God’s existence. This papers analyzes the reasons that motivate this attitude in the work of Berkouwer, Vollenhoven, and Theo de Boer. It is argued that the reasons adduced are unconvincing.

Moeten we tegen natuurlijke theologie zijn?
Onder zowel protestantse theologen als filosofen bestaat veel oppositie tegen natuurlijke theologie. In dit artikel onderzoek ik de redenen voor deze oppositie zoals die te vinden zijn in het werk van Berkouwer, Theo de Boer en Vollenhoven en Dooyeweerd. Ik betoog dat deze redenen niet overtuigend zijn. In de slotsectie geef ik aan welke epistemische betekenis natuurlijke theologie kan hebben, en welke rol natuurlijke theologie kan spelen te midden van andere middelen via welke God gekend kan worden.

 

Eveline van Staalduine-Sulman
STRUGGLING WITH GOD’S REPENTANCE
Christian theology usually struggled with the concept of God’s repentance. Biblical verses describing a repenting God were considered highly anthropomorphic. Texts about his immutability were taken more seriously in order to avoid the idea of an arbitrary and unreliable God. The Jewish tradition had no problem with God’s repentance. On the contrary, rabbis considered repentance one of the features of God’s reliability: he would always turn himself to the people he loved, if they would turn themselves to him. A theology of divine repentance was developed, which tried to establish which human actions encourage God’s ‘conversion’. Both Christianity and Judaism believed in a reliable God, but their religious leaders took a different path to substantiate that claim: whereas Christian theology was concerned with the nature of God by itself, Jewish theology was based on the stable relationship between God and the righteous.

Worstelen met Gods berouw
De verteller van de kronieken van koning Saul schrijft tweemaal in het verslag over Sauls overwinning op Amalek (1 Sam. 15) dat het God berouwde dat hij Saul tot koning had aangesteld (15:11 en 15:35). Tussen deze twee verzen zijn we getuige van een dialoog tussen de profeet Samuël en de koning. Daarin zegt Samuël dat het koningschap van Saul is ‘afgescheurd’ (15:28) en dat God over dit besluit geen berouw zal krijgen. Want ‘ook liegt de Onveranderlijke Israëls niet en Hij kent geen berouw; want Hij is geen mens, dat Hij berouw zou hebben’ (15:29 nbg-1951). Dat is eigenaardig. De verteller laat Samuël zeggen dat de God van Israël geen berouw kent, terwijl diezelfde verteller deze God sprekend opvoert met de mededeling aan Samuël dat het koningschap van Saul Hem berouwt.[1] Hoe moeten we dit uitleggen? Kan God nu wel of geen berouw hebben?

[1] P. Kyle McCarter, I Samuel (The Anchor Bible, 8; New York etc.: Doubleday, 1980), 268 vindt de tegenstelling zo groot dat hij ervan uitgaat dat vers 29 een latere toevoeging is door iemand die de suggestie van goddelijk berouw onacceptabel vond.

 

Marcel Poorthuis
CARNAL ISRAEL AND THE PRIMACY OF TOUCH
The chasm between body and spirit coupled with an undervaluation of the body is often attributed to the Biblical heritage. However, the kabbalistic tract The Holy Letter (13th century) argues that the Greeks are to blame for this tendency, notably Aristotle. The Letter defends the touch as the most important of all the senses, against Aristotle (the Jewish philosopher Maimonides, who followis Aristotle in this regard) who considers the touch the most animal-like sense.
This is precisely the reason why, according to the author of the Holy Letter, touch is the eminent way to sanctify life, e.g. in the act of sexuality. By degrading touch one denigrates creation as willed by God.

Kabbalistisch traktaat: via de tastzin naar God
De kloof tussen lichaam en geest, gepaard met een onderwaardering van het lichaam, is een erfenis van de bijbelse religies, maar evenzeer van de Griekse filosofie. In het kabbalistische traktaat Iggereth ha-Kodesj, de Heilige Brief, wordt deze kloof op fundamentele wijze onder kritiek gesteld doordat de Heilige Brief inzake de zintuigen het primaat aan de tastzin verleent, die een bevoorrechte rol zou spelen in de weg naar heiligheid die loopt via de sexualiteit. Aristoteles en de joodse filosoof Maimonides worden ernstig berispt vanwege hun onderwaardering van de tastzin en daarmee – aldus de auteur – van heel de schepping als door God gewild.

 

Hans van Eyghen
RESPONSE TO ‘CALVIJN EN ONS BREIN’: NEUROSCIENCE AND RELIGION
In her article ‘Van Calvijn tot ons brein: Neuropsychologie en religie’ dr. Schaap-Jonker discusses a number of recent neuroscientific studies into religious experiences and their implications for religious studies. In this paper, I scrutinize five claims made by Schaap-Jonker, namely her distinction between paradigms in neuroscientific research, her claims about whether neuroscience can point out causes, the claim that religious experiences are not sui generis, the claim that neuroscience increases awareness of diversity in religious experiences, and the claim that neuroscience furnishes arguments against ontological reductionism. I will argue that only the fourth claim remains standing after scrutiny and the fifth can be mended. The first claim does not do justice to the neuroscientific studies while the third and fourth are not warranted by the scientific results.

Reactie Calvijn tot ons brein: Neuropsychologie en religie
In haar artikel ‘Van Calvijn tot ons brein: neuropsychologie en religie’ bespreekt Hanneke Schaap Jonker een aantal neurowetenschappelijke studies naar religieuze ervaringen en hun implicaties voor de theologie en de godsdienstwetenschappen. In dit paper ga ik dieper in op vijf claims die Schaap Jonker maakt, namelijk haar onderscheid tussen paradigma’s in neurowetenschappelijk onderzoek, haar claim dat neurowetenschap oorzaken kan aanwijzen, haar claim dat religieuze ervaringen niet sui generis zijn, haar claim dat neurowetenschap diversiteit in religieuze ervaringen opnieuw onder de aandacht brengt, en haar claim dat neurowetenschap redenen argumenten levert tegen ontologisch reductionisme. Ik zal betogen dat enkel de vierde en een aangepaste versie van de vijfde claim stand houdt. De eerste claim doet geen recht aan de besproken studies en de tweede en derde volgen niet uit de wetenschappelijke resultaten.

 

Hanneke Schaap-Jonker
COMPLEX DISCUSSION ABOUT NEUROPSYCHOLOGY AND RELIGION: REACTION TO VAN EYGHEN
In this contribution, I respond to Hans Van Eyghens critical comments to my article ‘From Calvin to the brain: neuropsychology and religion.’ Conclusion is that not only the neuropsychological study of religion is a complex one, but that discussions about this scientific subdiscipline are also complex and ask for clarifications of frames of references.

Complexe discussie over neuropsychologie en religie: reactie op Van Eyghen
In deze bijdrage reageer ik op de kritische opmerkingen die Hans van Eyghen maakt naar aanleiding van mijn artikel ‘Van Calvijn tot ons brein: neuropsychologie en religie.’ Geconcudeerd wordt dat niet alleen de neuropsychologie studie van religie complex is, maar ook de discussies over deze wetenschappelijke subdiscipline gecompliceerd zijn en vragen om verheldering van referentiekaders.

 

Archibald van Wieringen
CLAUS WESTERMANN, GRUNDFORMEN PROPHETISCHER REDE
Westermann’s study marks the transition from the ältere Formgeschichte to the neuere Formgeschichte. In this transition, he opens the window to a literary approach to biblical texts. Therefore, he is still an inspiring guide in (modern) discussions both about methodological issues, e.g. the relation between diachrony and synchrony and the nature of the phenomenon ‘genre’, and about systematic-theological issues, e.g. the relation between revelation and biblical texts and the connection between salvation and doom

Claus Westermann, Grundformen prophetischer Rede
De studie Grundformen prophetischer Rede van Claus Westermann uit 1960 markeert de overgang van de ältere Formgeschichte aan de Neuere Formgeschichte. In deze overgang maakt hij tevens de stap tot een literaire (en de facto synchrone) benadering van Bijbelse teksten. Daarom is hij nog steeds een inspirerende gids in (ook moderne) discussies zowel over methodologische kwesties, zoals de vraag naar de relatie tussen diachronie en synchronie en naar de aard van het fenomeen ‘genre’, als over systematische-theologische kwesties, zoals de vraag naar relatie tussen openbaring en Bijbelteksten en naar de betrekking tussen heil en onheil verwoord in deze teksten.

 

Type your search keyword, and press enter to search