Menu & Search

NTT 67/3 – najaar 2013

Bestel deze editie

 

Inhoud

  1. Rick Benjamins – Het handboek Christelijke dogmatiek als dogmatisch leerboek
  2. Raymond de Hoop – De Masoretische accentuatie als eye-opener: De indeling van Decaloog en priesterzegen
  3. Rik Peels – De plaats van het slachtoffer in de verzoeningsleer: Een christologisch model
  4. Bob Becking – Cruciale Teksten: Otmar Keel & Christoph Uehlinger, Göttinnen, Götter und Gottessymbole, en de Contextual Return
  5. Riemer Roukema – De visie op offers in de vroege gnostiek
  6. Boeken

 

Samenvattingen

Raymond de Hoop:
De Masoretische accentuatie als eye-opener: De indeling van Decaloog en priesterzegen

De Masoretische accentuatie van de Hebreeuwse Bijbel geeft interessante informatie over de bijbelse tekst en haar interpretatie. Twee bijbelgedeelten die in de joodse en christelijke liturgie (de Decaloog, Ex. 20:2-17/Dt. 5:6-21 en de priesterlijke zegen, Num. 6:24-26) worden hier besproken om aan te tonen dat de accenten ons iets kunnen vertellen over de geschiedenis van de interpretatie van de tekst. Het wordt Besproken wordt de mogelijkheid dat de korte “geboden” (20:13-16; 5:17-20) kunnen worden gelezen als slechts één bicolon (distichon), wat aan de tekst een heel andere toon geeft, het kan daardoor minder massief overkomen. Op vergelijkbare wijze kan de priesterzegen gelezen worden als een strofe van twee bicola (disticha), wat juist de inhoud van de zegen met aan het eind een crescendo onderstreept, dit crescendo blijkt niet slechts uit het aantal letters, lettergrepen en woorden, maar ook uit de poëtische structuur. De verschillende indelingen van de Decaloog in de tradities (joods, rooms-katholiek, luthers en calvinistisch) zijn allemaal terug te vinden in de indeling van de Hebreeuwse tekst door middel van accentuatie en andere indicators, zoals petucha en setuma. Deze verschillende indelingen die al in de Masoretische tekst voor handen zijn, zijn belangrijke hulpmiddelen voor de exegeet om de tekst met een open geest te lezen en tot een beter verstaan van die tekst te komen.

Rik Peels:
De plaats van het slachtoffer in de verzoeningsleer

Om zowel maatschappelijke als theologische redenen, is de afgelopen decennia in de verzoeningsleer sprake van een verschuiving van de aandacht voor de dader naar het slachtoffer. Terwijl het lijden en sterven van Christus gewoonlijk geïnterpreteerd werden als een daad van God om verzoening tussen hem en de gevallen mens teweeg te brengen, worden ze tegenwoordig vaak geduid als een handeling van God om recht te doen aan de slachtoffers van deze wereld. In dit artikel analyseer ik twee systematisch-theologische voorstellen, van Van de Beek en Van Veluw, waarin het slachtoffer een centrale plaats krijgt in de verzoeningsleer. Ik beargumenteer dat deze niet overtuigend zijn. In plaats daarvan bied ik een alternatief christologisch model, waarin Christus als het ultieme slachtoffer een centrale rol speelt.

Bob Becking:
Othmar Keel & Christoph Uehlinger, Göttinnen, Götter und Gottessymbole, en de Contextual Return

In 1992 publiceerden Keel en Uehlinger hun invloedrijke boek Göttinnen, Götter und Gottessymbole. Daarin brachten zij een overvloed aan iconografisch materiaal bijeen met als doel om een geschiedenis van de godsdienst in Oud-Israël te schrijven buiten de Bijbeltekst om. Dit artikel vat hun visies samen en plaatst hun werk in de geschiedenis van de oudtestamentische wetenschap. De claim wordt gemaakt dat GGG van groot belang is voor de contextual return. Met dat begrip wordt aangeduid dat vanaf het midden van de negentiger jaren van de vorige eeuw er opnieuw, maar dan op een andere wijze, aandacht kwam voor de wereld rondom de tekst.

Riemer Roukema:
De visie op offers in de vroege gnostiek

In de late oudheid bestond de tendens, het brengen van dierenoffers en andere materiële offers af te wijzen. Christelijk-gnostische groepen deelden die afwijzing. Volgens hen werden zulke offers gebracht aan de lagere God van Israël en had de ware, hoogste God die niet nodig. Anders dan in de vroege katholieke kerk, beschouwden zij Jezus’ dood niet als een offer ter vergeving van zonden, en konden zij het martelaarschap niet waarderen als een offer van het eigen leven aan de ware God. Ook de eucharistie zagen zij niet als een offer. Deelname aan heidense offerrituelen lijken zij echter veelal te hebben toegestaan. Positief stonden zij tegenover geestelijke offers in de vorm van eerbied, dankzegging en lof aan God en goede werken.

 

English Summaries

Rick Benjamins
THE MANUAL CHRISTELIJKE DOGMATIEK AS A TEXTBOOK FOR DOGMATICS
In a recent course in dogmatics the new manual Christelijke Dogmatiek, by G. van den Brink and C. van der Kooi, was used in addition to its older counterpart by H. Berkhof. Its use in teaching and students’ response to it are reported in this article. The Trinitarian structure of the Christelijke Dogmatiek, the doctrine of Scripture and the relation between faith and the scientific worldview are evaluated. The manual is judged to be a helpful tool in teaching dogmatics, preferably to be used in connection with Berkhof or other literature.

Raymond de Hoop
THE MASORETIC ACCENTUATION AS AN EYE-OPENER: THE DIVISION OF DECALOGUE AND PRIESTLY BLESSING.
The Masoretic accentuation of the Hebrew Bible sheds an interesting light on the Biblical text and its interpretation. Two Biblical texts which function in Jewish and Christian liturgy (the Decalogue Ex. 20:2–17/Dt. 5:6–21 and the Priestly Blessing, Num. 6:24–26) are discussed, to demonstrate that the accents might tell us something of the history of interpretation of the text. It is shown that the short commandments (20:13–16; 5:17–20) could be read as only one bicolon, which gives the text a different tone; it might sound less massive. Similarly, the Priestly Blessing might be read as a strophe of two bicola, which underscores the content of the blessing with its crescendo at the end, not only by means of the number of letters, syllables and words, but also in its structure. The different divisions of the Decalogue in tradition (Jewish, Roman Catholic, Lutheran and Reformed) are all found in the division of the text by means of accentuation and other delimiters, such as petucha and setuma.These different divisions already found in the Masoretic text might help the exegete to read the text with an open mind, thereby improving understanding of it.

Rik Peels
THE VICTIM IN THEOLOGICAL REFLECTION ON DIVINE ATONEMENT: A CHRISTOLOGICAL ACCOUNT
For both social and theological reasons, the focus in Christian theological thinking about atonement has recently changed from the transgressor to the victim. Whereas the suffering and death of Christ have usually been seen as God’s reconciliation of the sinner with himself, these events are nowadays often interpreted as God’s doing justice to the victims of this world. In this article, two theological proposals along these lines, namely those of A. van de Beek and A.H. van Veluw, are analysed. It is argued that they are unconvincing and an alternative, christological model is provided, in which Christ himself plays a pivotal role as the ultimate victim.

Bob Becking
KEEL, UEHLINGER AND THE CONTEXTUAL RETURN
In 1992, Keel and Uehlinger published their influential work Göttinnen, Götter und Gottessymbole. In this work they displayed an abundance of iconographic material, providing new insights into the history of religion in Ancient Israel. This contribution summarises their views and locates their work in the history of Hebrew Bible studies. It is argued that Göttinnen, Götter und Gottessymbole was instrumental in the contextual return that came into bloom in the mid-1990s.

Riemer Roukema
THE VIEW ON SACRIFICES IN EARLY GNOSTICISM
In Late Antiquity there was tendency to refuse the practice of animal and other material sacrifices. This attitude is shared by Christian Gnostic groups. In their view, such sacrifices used to be offered to the inferior God of Israel. They did neither interpret Jesus’ death as a sacrifice for forgiveness of sins, nor appreciate martyrdom as a sacrifice of one’s life to the true God, nor did they have a sacrificial understanding of the eucharist. They seem to have condoned, however, participation in Gentile sacrifices. They recommended spiritual sacrifices, i.e., devotion, thanksgiving, praise to God and good deeds.

 

Type your search keyword, and press enter to search